Breng via dit formulier iemand op de hoogte van dit project!
GEZOND NOABERSCHAP
Buitenplaats De Kruisberg in Doetinchem wordt herontwikkeld tot een toekomstbestendig woon- en leefgebied waar natuur, historie en gemeenschap samenkomen. Het circa 18 hectare grote terrein kent een rijke en gelaagde geschiedenis: van landgoed naar heropvoedingsinstituut en gevangenis. Deze historie vormt de basis voor de nieuwe identiteit van het gebied, waarin het centrale thema ‘Gezond noaberschap’ centraal staat.
De visie richt zich op het creëren van een inclusieve en gezonde leefomgeving waarin mensen naar elkaar omzien en elkaar ontmoeten. ‘Noaberschap’ krijgt hier een ruimtelijke en sociale vertaling in een woonomgeving met gedeelde voorzieningen, collectieve buitenruimtes en ruimte voor zorg en ondersteuning. De buitenplaats wordt daarmee niet alleen een plek om te wonen, maar ook een plek waar gemeenschap ontstaat en wordt versterkt.
VERHAAL VAN DE PLEK
De identiteit van De Kruisberg wordt bepaald door de gelaagde geschiedenis van het gebied. Drie verhaallijnen – het diverse landschap, ruimte voor ontwikkeling en welzijn, en productie en creatie – vormen de basis voor de nieuwe inrichting. Deze historische lagen worden niet alleen behouden, maar ook doorvertaald naar een eigentijdse invulling waarin erfgoed, natuur en gebruik elkaar versterken.
SCHAKEL
De ontwikkeling zet in op een zorgvuldig samenspel tussen landschap, erfgoed en nieuwe functies. De Kruisberg fungeert als schakel tussen stad en landschap en wordt nadrukkelijk opengesteld voor publiek. Door het verbeteren van wandel- en fietsroutes en het toevoegen van plekken voor ontmoeting en verblijf ontstaat een toegankelijk en beleefbaar gebied. Het plan draagt bij aan de recreatieve en ecologische waarde van de omgeving en positioneert De Kruisberg als groene voortuin van Doetinchem.
PROGRAMMA
Wonen vormt een belangrijke drager van het plan en wordt gecombineerd met zorg en voorzieningen. Er wordt ingezet op een gevarieerd woningaanbod voor verschillende doelgroepen, waaronder starters, doorstromers en bewoners met een zorgvraag. Door een mix van sociale huur, betaalbare koop en vrije sector woningen ontstaat een diverse en inclusieve gemeenschap. Wonen wordt nadrukkelijk verbonden met welzijn en ontmoeting, waarbij gedeelde tuinen, buurtvoorzieningen en zorg op maat bijdragen aan een veilige en sociale leefomgeving. De Stichting Stadsboerin vervult hierin een belangrijke rol als verbindend hart op regionaal niveau, waar ontmoeting, voedselproductie en maatschappelijke activiteiten samenkomen. Op kleinere schaal fungeert de huiskamer op het Huiseiland als sociaal hart op buurtniveau, waar bewoners elkaar ontmoeten en het dagelijks noaberschap vorm krijgt.
DUURZAAMHEID
Duurzaamheid is integraal onderdeel van de herontwikkeling. Het plan zet in op energiezuinig en passief bouwen, het gebruik van circulaire en biobased materialen en het versterken van biodiversiteit. Door de aanleg van groene daken, voedselbossen, waterbergingssystemen en natuurinclusieve maatregelen ontstaat een klimaatadaptief landschap. Tegelijkertijd wordt gewerkt aan innovatieve oplossingen voor energievoorziening, waarmee de buitenplaats grotendeels zelfvoorzienend kan functioneren.
KAMERS
De ruimtelijke uitwerking van het plan komt samen in vier samenhangende deelgebieden, die elk een eigen karakter en rol krijgen binnen het geheel.
Het Huiseiland vormt het historische en sociale hart van de buitenplaats. Hier krijgen de monumentale gebouwen een woonfunctie met verschillende woningtypen, waaronder zorgwoningen. Binnen het Huiseiland is er een duidelijke differentiatie tussen het formele Hofhuis en het meer informele Tuinhof. Het Hofhuis, als representatieve voorzijde, huisvest onder andere de centrale huiskamer en vormt het sociale ankerpunt waar ontmoeting en gemeenschapsvorming plaatsvinden. Aan de achterzijde ligt het Tuinhof, waar de sfeer losser en meer woongericht is, met ruimte voor collectief gebruik, verblijf en dagelijkse interactie tussen bewoners. De formele structuur en symmetrie van het eiland worden versterkt, terwijl de collectieve tuin en gedeelde ruimtes bijdragen aan een sterke sociale samenhang. Hiermee ontstaat een plek waar erfgoed en dagelijks leven nauw met elkaar verweven zijn.
De Boskamer heeft een meer natuurlijke en informele uitstraling en ligt ingebed in het bestaande boslandschap. Het gebied wordt openbaar toegankelijk en krijgt een belangrijke rol in recreatie en beleving. Centraal in de Boskamer ligt het wooncarré, een compact woonblok dat zich voegt in het bos en is georganiseerd rondom een beschutte binnenruimte. Hier wordt wonen gecombineerd met rust en nabijheid van de natuur. De voormalige kapel wordt getransformeerd tot een kinderdagverblijf, terwijl de bestaande sporthal wordt gesloopt en plaatsmaakt voor nieuwbouw ten behoeve van een zorgkantoor. Door de combinatie van natuur, wonen, zorg en voorzieningen ontstaat een gebied waarin rust en activiteit elkaar aanvullen en versterken.
De Tuinkamer vormt het productieve en sociale hart van de buitenplaats. Hier staat de relatie tussen mens en landschap centraal, met ruimte voor kleinschalige landbouw, educatie en ontmoeting. De Stichting Stadsboerin speelt hierin een belangrijke rol door het beheer van de tuinen en het organiseren van activiteiten.
Aan de rand van dit landschap ligt het woonerf, waar wonen wordt gecombineerd met het agrarische karakter van de plek. De woningen zijn gegroepeerd rondom een gezamenlijk erf en delen een collectieve buitenruimte, waardoor een sterke gemeenschapsstructuur ontstaat. Het gebied ontwikkelt zich tot een levendig landschap waarin voedselproductie, biodiversiteit, wonen en sociale interactie samenkomen en elkaar versterken.
Het Lint langs de Kruisbergseweg vormt de overgang naar de omliggende bebouwing en krijgt een dorps en statig karakter. De nieuwe woningen sluiten aan op de bestaande structuur en dragen bij aan een herkenbare entree van het gebied. De architectuur is eigentijds, maar geworteld in de historische context, waardoor een samenhangend en representatief straatbeeld ontstaat.
Met deze opzet ontwikkelt Buitenplaats De Kruisberg zich tot een duurzame, inclusieve en levendige omgeving waar wonen, natuur en gemeenschap elkaar versterken. Het plan bouwt voort op de geschiedenis van de plek en vertaalt deze naar een toekomstbestendige buitenplaats waarin ‘gezond noaberschap’ daadwerkelijk vorm krijgt.